Missie en Doelstellingen

Missie

Verbeteren van functionele ontwerpen voor de besturing, bewaking en bediening van industriële processen.

Doelstellingen
  1. voorschriften, richtlijnen en voorbeelden voor opdrachtgevers ten behoeve van vraagspecificaties / bestekken;
  2. efficiënt vervaardigen van projectspecifieke functionele ontwerpen;
  3. delen van kennis en ervaring om kosten te besparen en risico’s te beperken.
Middel

Systeemonafhankelijke voorschriften, richtlijnen en voorbeelden voor de Industriële Automatisering. Voor de uitvoering (programmering en bouw) dienen alleen nog de technische (detail) keuzes te worden toegevoegd voor de automatiseringssysteem specifieke eigenschappen.
De paragrafen Inhoudsopgave en Inleiding van de verschillende voorschriften, richtlijnen en voorbeelden staan op de website www.ia-daan.com. Door het aanschaffen van een gebruikerslicentie van de volledige documenten worden tijd en kosten bij de projectrealisatie bespaard en risico’s beperkt. Tevens draagt het bij aan duurzaam ondernemen.

Kosten en Beheer

Aan de ontwikkeling en het beheer van de voorschriften, richtlijnen en voorbeelden zijn kosten verbonden. Om het lonend te houden bedragen de licentiekosten per gebruiker (natuurlijk persoon) voor elk volledig document ca. € 100 per pagina. Dit is slechts een fractie van de ontwerpkosten. Naast in de gebruikersovereenkomst genoemde licentie voorwaarden zijn in de individueel verstrekte documenten unieke kenmerken opgenomen voor de traceerbaarheid door IA-DaaN.

Een document wordt geactualiseerd op basis van nieuwe inzichten op het gebied van de automatisering van industriële processen. Ook reacties van gebruikers kunnen tot verbeteringen leiden. Elke licentiehouder wordt op de hoogte gehouden van updates en aanvullingen.

IA-DaaN onderhoudt de voorschriften, richtlijnen en voorbeelden aan de hand van nieuwe inzichten, terugkoppelingen uit de markt en bijdragen van professionals.

We’re sorry. You do not have permission to access the following content. Please sign in to be granted access.

 


Flyer Aanbesteden

Aanbesteden van industriële automatisering

Er wordt hooguit geleverd wat wordt gevraagd en niet meer dan dat!

Management doelstellingen

Een opdrachtgever wil een optimale automatisering tegen gedefinieerde kosten en tijd. De opdrachtnemer wil het door hem gecalculeerde projectresultaat behalen. Om deze doelstellingen te bereiken ligt tijdens de aanbesteding de nadruk op het managen van geld en tijd. Deze aspecten alleen bepalen echter niet of uiteindelijk aan de verwachtingen van de opdrachtgever zal worden voldaan. Dit is afhankelijk van de mate waarin de leveringen van de opdrachtnemer aansluiten op de behoefte van de gebruikers/stakeholders. De opdrachtgever moet beseffen dat er hooguit wordt geleverd wat wordt gevraagd en niet meer dan dat!

Gebrek aan voorschriften en normen voor de industriële automatisering.

Tijdens de ontwerp- en realisatiefase, alsmede het testen, ontstaan in de praktijk dikwijls problemen over de uitwerking. Bij verschillende projecten heeft dit geleid tot grote overschrijdingen van kosten en tijd. Waarom is het (functioneel) aanbesteden van industriële automatisering zo lastig?

Why Projects never learn. Global Survey from PWC by Stephen Paxton. Reasons for project failure (Regular themes in 2004, 2007, 2012 and 2014): Poor estimates in the planning phase, Lack of executive sponsorship, Change(s) in scoop mid-project, Poorly defined goals and objectives, Insufficient resources.

Voor de vakdisciplines civiel, werktuigbouw en elektrotechniek bestaan veel praktische voorschriften en normen met gedetailleerde kwaliteitseisen. Zo kent het bouwbesluit vele prestatie-eisen, zijn er normen die er o.a. voor zorgen dat een M12 moer altijd op een M12 bout past en voldoet elke elektrische schakelaar aan gedetailleerde internationale kwaliteitseisen en past een apparaatstekker altijd in een apparaat stopcontact.

Voor de industriële automatisering zijn dergelijke praktische en gedetailleerde normen of voorschriften nauwelijks aanwezig. Daarom is de ene beeldschermindeling totaal anders dan de andere, is communicatie tussen verschillende automatiseringssystemen lastig en soms zelfs onmogelijk en lost de ene ontwerper een bepaald probleem heel anders op dan een andere ontwerper. Het wiel wordt steeds opnieuw uitgevonden! Goed vakmanschap binnen de industriële automatisering is dus erg subjectief.

IA-DaaN: Praktische voorschriften voor de industriële automatisering.

Op basis van 40 jaar ervaring zijn de actuele normen uitgewerkt en aangevuld tot praktische en gedetailleerde voorschriften, richtlijnen en voorbeelden voor de industriële automatisering. Deze zijn bruikbaar in verschillende branches en realiseerbaar met de toonaangevende procesautomatiseringssystemen. Omdat veel functionele (kwaliteits-)eisen in de IA-DaaN voorschriften en richtlijnen zijn vastgelegd, wordt de kans om uiteindelijk aan de verwachting van de opdrachtgever te voldoen aanzienlijk verhoogd. Zeker als de opdrachtgever deze voorschriften en richtlijnen tijdig afstemt met de verschillende gebruikers/stakeholders en het resultaat daarvan als bestekseisen in de aanbesteding meeneemt.

De IA-DaaN voorschriften en richtlijnen dragen zo bij aan een efficiënte projectrealisatie waarbij risico’s van overschrijding van levertijden worden beperkt en een aanzienlijke besparing op de ontwerpkosten kan worden gerealiseerd. Immers, als alle betrokkenen uitgaan van vooraf gedefinieerde kwaliteitseisen bespaart dit vele discussies en voorkomt het correcties achteraf. Ook op het testen kan worden bespaard door de toepassing van eerder bewezen oplossingen. De besparing kan wel oplopen tot 1/3 van de kosten voor de applicatiesoftware.

Producten van Industrial Automation – Design as a Norm (IA-DaaN)

  • Elementaire Voorschriften Automatisering
  • Functionele Decompositie
  • Coderingen
  • Documentatie
  • Elementaire Beeldscherm Ergonomie
  • Bedienings- en Presentatie-Elementen
  • Standaard Apparaat Functies 01 sensoren
  • Standaard Apparaat Functies 02 actuatoren

  • Standaard Coördinerende Functies
  • Standaard Support Functies
  • Alarm en Meld Functies
  • Mens Machine Interface (MMI) beelden
  • Bedieningsplaats Lokaal
  • Bedieningsplaats Centraal
  • Procesmanagement Informatie Functies
  • Definities en afkortingen

  • Relaties tussen de IA-DaaN voorschrifte
  • Basis Regeltechniek

We’re sorry. You do not have permission to access the following content. Please sign in to be granted access.Flyer AanbestedenWe’re sorry. You do not have permission to access the following content. Please sign in to be granted access.


Aanbesteden van industriële automatisering

Aanbesteden van industriële automatisering

Het functioneel specificeren is belangrijk voor een succesvol project

Deskundigheid

Een correcte automatisering begint met een heldere en complete vraagspecificatie (respectievelijk bestek of user requirement specification) van de opdrachtgever. Voor het opstellen is adequate kennis en ervaring noodzakelijk. Als deze onvoldoende worden ingevuld dan zal dit onherroepelijk tot problemen leiden. Het bedenken van procedures ter vervanging van inhoudelijke kennis en ervaring, is geen oplossing. Dit zal bij alle partijen alleen maar tot extra kosten leiden.

Na de opdrachtverlening is de deskundigheid en continuïteit van het uitvoerende projectteam belangrijk. Zelfs bij een opdrachtnemer met ruime ervaring in de branche is het niet zeker dat zijn projectteam voldoende deskundig is. Een groot deel van een projectteam voor de automatisering bestaat vaak uit ‘inleners’ die slechts tijdelijk bij het project zijn betrokken. Een hecht team ontstaat pas als iedereen weet welke deskundigheid de andere teamleden bezitten. De sleutelfiguren dienen bovendien gedurende de gehele projectperiode beschikbaar te zijn.

Vraagspecificatie

De automatisering maakt in een integraal project slechts een klein deel uit van de totaalkosten. De impact van de automatisering op de goede werking van een installatie is echter zeer groot. Het (tijdig) managen van een goede (functionele) vraagspecificatie/bestek voor de automatisering is belangrijk voor een succesvol project.

Dat de opdrachtgever geen automatiseringsdeskundige is, ontslaat hem niet van de verantwoordelijkheid zijn functionele wensen en eisen zo helder en compleet mogelijk over te brengen. Hij is immers de eigenaar en primaire kennisdrager van de processen die geautomatiseerd moeten worden. Naast de operationele gebruikers dienen ook de functioneel-, technisch- en applicatie-beheerders hun bijdragen te leveren. Als een opdrachtgever onvoldoende automatiseringskennis vanuit zijn organisatie kan mobiliseren dan zal daarvoor tijdig een oplossing gevonden moeten worden.

Dat de opdrachtnemer geen procestechnoloog is, ontslaat hem niet van de plicht op basis van zijn kennis en ervaring alle vragen te stellen voor een juiste en complete aanbieding voor de automatisering. Dit gebeurt echter zelden omdat het leidt tot extra aanbiedingskosten voor de opdrachtnemer en mogelijk ook tot een hogere prijsopgave met als gevolg een kleinere kans op de opdracht. Bovendien is het niet in het belang van de opdrachtnemer dat zijn vragen tijdens de aanbiedingsfase ook bij zijn concurrenten belanden.

Kortom, hoe concreter de bestekseisen van de opdrachtgever hoe groter de kans dat:

  • uiteindelijk aan zijn functionele verwachtingen wordt voldaan;
  • het project binnen de kosten en planning wordt gerealiseerd;
  • de Total Cost of Ownership (TCO) gunstig uitpakt;
  • de staande organisatie niet ongepland aangepast hoeft te worden.

Om de risico’s bij meer abstract gestelde automatiseringseisen te beperken, worden tegenwoordig overeenkomsten opgesteld waarbij voor langere tijd ook het onderhoud èn de operationele prestaties onderdeel zijn van de aanbesteding. Hiervoor moeten uitgebreide leverings- en prestatie-voorwaarden worden opgesteld met o.a. bonus-malusregelingen. Alleen de (operationele) procesvoering en het functioneel beheer worden dan nog uitgevoerd door de opdrachtgever. Om afstemmingsproblemen tussen de verschillende vakdisciplines te voorkomen, wordt tevens één (hoofd-)aannemer geëist. De automatiseerder is dan vrijwel altijd een onderaannemer of er worden externe deskundigen ingehuurd. Ook bij deze aanbestedingsvorm blijven er discussie over extra kosten en/of tijd als gevolg van:

  • verschillende interpretaties van de abstracte vraagspecificatie;
  • aanvullende wensen door voortschrijdend inzicht bij de opdrachtgever;
  • ontbreken van praktische voorschriften en gedetailleerde normen als kwaliteitsreferenties;
  • onenigheid over de definitie van goed vakmanschap;
  • niet adequaat reageren op vragen of voorgestelde oplossingen;
  • ondeskundigheid van betrokkenen of gebrek aan overzicht;
  • onduidelijkheid over de (bestaande) installaties die vernieuwd/aangepast moeten worden;
  • onduidelijkheid over de aansluiting op reeds bestaande en/of toekomstige systemen;
  • technologische ontwikkelingen in de markt;
  • verschillende interpretaties van de leverings- en prestatievoorwaarden;
  • nieuwe regelgeving;
  • na de contractperiode blijkt de gerealiseerde functionaliteit voor derden niet reproduceerbaar;
  • niet gedefinieerde omgevingsinvloeden zoals: het weer, geologie, omliggende installaties, burgers, milieuorganisaties, handelingen van derden, vandalisme, calamiteiten, haperende nutsvoorzieningen, etc

De kans dat deze risico’s optreden wordt mede beïnvloed door de projectomvang, het aantal vakdisciplines, de doorlooptijd, alsmede de ‘as built’ status van de bestaande situatie en de integratie met andere systemen. Hoe later in het project een dergelijk risico waarheid wordt, hoe groter de kans dat het een ‘juridische’ aangelegenheid wordt. Dit leidt minimaal tot projectvertraging.

Functioneel ontwerp

Door vergaande specialisatie is er dikwijls onvoldoende overzicht tussen de verschillende vakdisciplines en daardoor onvolledige afstemming over beoogde automatiseringsoplossingen. Met name betreft dit de afstemming in de driehoek bedrijfs-/procesvoering, procestechnologie en automatisering. Enerzijds is de industriële automatisering slechts een hulpmiddel en niet een doel op zich, anderzijds zijn de verschillende gebruikers en procestechnologen zich onvoldoende bewust van het feit dat automatisering tot in detail de werking van installaties en de faciliteiten voor het beheer bepalen. Naast de reguliere werking van de processen dienen ook alle mogelijke afwijkingen en storingen veilig en zoveel als mogelijk zonder capaciteitsverlies te worden afgehandeld. Verwerking van deze afwijkingen en storingen vergen ongeveer 80 % van de automatiseringsinspanningen. Voor opdrachtnemers zit daar een belangrijk risico ter zake kosten en planning . Deze worden dan ook nauwgezet bewaakt hetgeen een optimale oplossing voor de opdrachtgever in de weg kan staan.

Het functioneel ontwerp (of basis ontwerp) is de eerste fase van het (deel-)project automatisering waarbij o.a. de aansluiting op de fysieke processen met hun sensoren en actuatoren wordt bepaald. De hiërarchische automatiseringsarchitectuur wordt ontworpen voor: besturing, mens-machine interface en energievoorziening voor de processensoren en -actuatoren. Verder wordt de automatiseringsfunctionaliteit vastgelegd op basis van de gestelde eisen (vraagspecificatie).

De kostenverhoudingen voor de realisatie van software applicaties, inclusief ontwerpen en bijbehorende documentatie, bedragen bij benadering: functioneel ontwerp 35 %, technisch ontwerp 15 %, programmering 30 % en testen 20 %. Dit benadrukt nogmaals het belang van het functioneel ontwerp.

Doel van het Functioneel ontwerp

Het functioneel ontwerp van de automatisering is een belangrijk referentiedocument voor:

  • de transparantie van de automatisering (reproduceerbaarheid van keuzes);
  • de toegankelijkheid van de automatiseringsinformatie (onderhoudbaarheid);
  • het beoogde procesgedrag (risico eliminatie en reproduceerbare functionaliteit);
  • de verdere uitwerking (technisch- of detailontwerp);
  • de verificatie van gerealiseerde automatiseringsfunctionaliteit (testprotocollen);
  • het operationeel beheer (operators of procesvoerders);
  • het functioneel-, technisch- en applicatiebeheer (in stand houding en optimalisatie, asset manag.);
  • managementinformatie (evaluatie productieprestaties en/of productkwaliteit);
  • training en opleiding (continuïteit bedrijfs- en procesvoering en productiviteit). Het functioneel ontwerp vraagt dan ook van alle betrokkenen (stakeholders) de aandacht die het verdient. Daarbij moet iedereen wel over de grens van zijn vakgebied heen kunnen en willen kijken.

De inspanningen voor het ontwerp- en realisatietraject van de automatisering (na de Projectaanloop en Projectinitiatie) bestaan uit de projectfases:

  • functioneel (of basis-)ontwerp;
  • technisch (of detail-)ontwerp;
  • de bouw/realisatie van kasten, panelen en lessenaars, montage en bekabeling, programmering en handleidingen;
  • de verschillende testen.

Daarbij komt voor elke fase de bijbehorende documentatie die er voor moet zorgen dat alle informatie onderhoudbaar is en gemaakte keuzes reproduceerbaar zijn. Het onderstaande V-model vormt de basis voor het inrichten van het projectmanagement. De positie van de IA-DaaN-voorschriften en richtlijnen is bij het rode gedeelte van onderstaand model aangegeven.

aanbesteden01

De leverancier van automatiseringssystemen kan ook standaard-applicaties/bibliotheken aanbieden, met name voor de onderste laag van de automatisering; de besturing en bewaking van procesactuatoren en -sensoren. Ook voor de afhandeling van alarmen en trends zijn (configureerbare) basisstandaards beschikbaar. De keuzes voor leveranciersstandaards zijn onderdeel van het functioneel ontwerp. Deze standaards moeten echter wel zodanig geconfigureerd kunnen worden dat aan de projecteisen wordt voldaan. De coördinerende functies die deze standaards aansturen spelen een essentiële rol bij de procesvoering en worden doorgaans projectspecifiek ontwikkeld. De gevraagde functionaliteit en de automatiseringsontwerpen inzichtelijk documenteren en verifiëren zijn essentieel voor een succesvol project. Waar mogelijk wordt na de realisatie gebruik gemaakt van de zelfdocumentatie faciliteiten van het procesautomatiseringssysteem. Die documentatie is namelijk altijd ‘as built’.

Producten van Industrial Automation – Design as a Norm (IA-DaaN)

IA-DaaN omvat praktische voorschriften voor de industriële automatisering die ook als functionele ontwerpen kunnen worden gelezen of als basis voor opleidingen kunnen worden gebruikt. De voorschriften en richtlijnen zijn ontwikkeld op basis van langdurige ervaring met de automatisering van industriële processen in verschillende branches. De voorschriften overstijgen dan ook de project specifieke automatiseringsfunctionaliteit en zijn dus bruikbaar in verschillende branches* en voor vele typen installaties.

*) Primair voor de (semi-)continue processen zoals: Drinkwater, Afvalwater, Gemalen, VerkeersInfra (tunnels en bruggen) maar ook voor Olie en Gas, Voedings- en genotmiddelen, Pharma, (Life science) en Chemie.

De IA-DaaN voorschriften en richtlijnen kunnen al vroeg in een project worden afgestemd met de verschillende gebruikers en dan als functionele eisen in de vraagspecificatie/bestek worden vastgelegd. De voorschriften sluiten aan op de technische mogelijkheden van de toonaangevende automatiseringssystemen, zonder dat conversies ten behoeve van de realisatie nodig zijn. Het opvolgende technisch ontwerp is daarom beperkt van omvang voor wat betreft de automatiseringsfunctionaliteit. Het technisch ontwerp beschrijft vooral de wijze waarop de automatiseringsfunctionaliteit in de leveranciersspecifieke technische systemen wordt ondergebracht.

De IA-DaaN voorschriften en richtlijnen volgen de ontwikkelingen in de industriële automatisering. Ook terugkoppelingen van gebruikers worden verwerkt.

IA-DaaN omvat de volgende voorschriften:

  • Elementaire Voorschriften Automatisering (EVA). De basisvoorwaarden voor de voorschriften, richtlijnen en voorbeelden van IA-DaaN. Deze worden ook wel ‘topeisen’ genoemd.
  • Richtlijn Functionele Decompositie (FUD). Richtlijn om de werking van fysieke processen en hun onderlinge samenhang inzichtelijk te maken. De benodigde besturings- en bewakingsfuncties worden op hoofdlijnen geïdentificeerd, gespecificeerd en in een object georiënteerd 4-lagenmodel ondergebracht. Bediening en bewaking is mogelijk op verschillende hiërarchische niveaus en sluit aan op de taken van het operationeel-, functioneel-, technisch- en applicatie-beheer.
  • Richtlijn Coderingen (COD). Richtlijn voor het opstellen van een eenduidig identificatiesysteem (dat aansluit op de functionele decompositie) voor technische installaties, systemen, apparaten, signalen en documenten. De codes vormen voor de gebruikers de sleutel tot alle (hardware- en software-) informatie. Tevens regels voor bij een code behorende omschrijving.
  • Richtlijn Documentatie (DOC). Richtlijn ten behoeve van reproduceerbare ontwerp- en realisatiedocumentatie. Noodzakelijk voor efficiënt operationeel-, functioneel-, technisch- en applicatie-beheer. Daarnaast is er een voorbeeld documenttypenlijst met te vervaardigen technische documenten. Deze lijst is tevens de voorbereiding voor de inrichting van een document management systeem (DMS).
  • Elementaire Beeldscherm Ergonomie (EBE). Voorschriften met basisoplossingen voor vorm, kleur en grootte van grafische bedienings- en presentatie-elementen op beeldschermen. Tevens basiseisen voor de hardware specificatie van beeldschermen.
  • GUI Bedienings- en Presentatie-Elementen (BPE). Grafische User Interface (GUI) met in detail uitgewerkte toetsen, invoervelden en weergavevelden op bedieningsvensters en MMI-beelden.
    Standaard Apparaat Functies (SAF). Grafische User Interface door middel van tegels met pictogrammen als representatie van Apparaten (processensoren en –actuatoren) met bijbehorende bedieningsvensters (pop ups). Zij vormen de MMI voor de onderste besturings- en bewakingslaag van de hiërarchische automatiseringsstructuur.
  • Standaard Coördinerende Functies (SCF). Grafische representatie van afloopbesturingen met programmastappen geactiveerd door transitievoorwaarden voor:
    • - een (proces)Blok t.b.v. de besturing en bewaking van de hiërarchisch onderliggende Apparaten;
    • - een Deelobject t.b.v. de besturing en bewaking van de hiërarchisch onderliggende (proces)Blokken;
    • - het Object als geheel t.b.v. de besturing en bewaking van de hiërarchisch onderliggende Deelobjecten.
  • Standaard Support Functies (SSF). Functiemodulen inzetbaar naast de voornoemde functies voor besturing en bewaking. Omvat principeschema’s voor de functionele werking met grafische representaties. Alarm- en Meld-Functies (AMF). Afhandeling en presentaties van Afwijkende & Bijzondere en Reguliere statussen. Tevens de principeschema’s voor alarmen, verzamelalarmen en verzamelmeldingen met hun doorgeleiding uit de hiërarchisch onderliggende functies.
  • Voorbeeld MMI-beelden (BLD). Voorbeelden van het variabele deel van een beeldscherm-indeling voor verschillende beeldlijnen.
  • Voorbeeld Bedieningsplaats Lokaal (BPL). Basisinrichting van een bedieningsplaats voor een productie- of objectlocatie, eventueel met videowand.
  • Voorbeeld Bedieningsplaats Centraal (BPC). Basisinrichting van centrale bedieningsplaats voor de bediening en presentatie van verschillende productie- of objectlocaties, inclusief videowand. Definities en afkortingen (DEA). Met betrekking tot de Industriële Automatisering.
  • Informatiebeveiliging PA (IBP). Specifiek voor de procesautomatiseringssystemen.
  • Beheerorganisatie PA (BOP). Specifiek voor de procesautomatisering.
  • Proces/Product Informatie Functies (PIF). Management informatie, -dashboard.
  • Veiligheid en Beschikbaarheid (VEB). Specifiek voor de procesautomatiseringssystemen.

We’re sorry. You do not have permission to access the following content. Please sign in to be granted access.


Side-letter

Test Thomas

Aanbesteden Er wordt hooguit geleverd wat wordt gevraagd en niet meer dan dat! Management...